SPSS Nedir?

0
Share

SPSS Nedir?

Ruben Geert van den Berg tarafından yazılmıştır – Basics

spss nedir

SPSSStatistical Package for the Social Sciences” (Sosyal Bilimler için İstatistiksel Paket) anlamına gelir ve ilk olarak 1968’de piyasaya sürülmüştür. SPSS 2009 yılında IBM tarafından satın alınmıştır. Resmi olarak adı IBM SPSS İstatistikleri olsa da çoğu kullanıcı hala “SPSS” olarak adlandırmaktadır.

 

SPSS Nedir? Temel Özelliklere Genel Bakış

SPSS her türlü veriyi düzenlemek ve analiz etmek için kullanılan bir yazılımdır. Düzenlenen ve analiz edilen bu veriler herhangi bir kaynaktan alınabilir: bilimsel araştırma, müşteri veritabanı, Google Analytics ve hatta bir web sitesinin sunucu kütüğü. SPSS yaygın olarak yapılandırılmış veriler için kullanılan tüm dosya formatlarını açabilir. Örneğin:

  • MS Excel veya OpenOffice’ten hesap tabloları;
  • Düz metin dosyaları (.txt veya .csv);
  • İlişkisel (SQL) veritabanları;
  • Stata

Şimdi SPSS’in nasıl göründüğüne hızlı bir göz atalım.

 

SPSS Veri Görünümü

 

Verileri açtıktan sonra, SPSS bunları aşağıdaki freelancers.sav ekran görüntüsünde gösterildiği gibi hesap tablosu benzeri bir şekilde görüntüler.

Veri görünümü isimli bu çalışma sayfası her zaman verimizin değerlerini görüntüler. Örneğin, ilk kaydımız 1979 doğumlu bir erkek katılımcıyı içeriyor gibi görünüyor. Değişkenlerimiz ve veri değerlerimizin asıl anlamı ile ilgili daha detaylı açıklama aşağıdaki ikinci çalışma dosyasında bulunuyor.

 

SPSS Değişken Görünümü

 

spss nedir

Bir SPSS veri dosyası her zaman değişken görünümü adlı ikinci bir dosyaya sahiptir. Bu dosya, veri ile ilişkili üst veriyi gösterir. Üst veri değişkenlerin anlamı ve veri değerleri ile ilgili bilgi içerir. Bu sistem genel olarak “codebook” olarak bilinir fakat SPSS’te sözlük olarak adlandırılır. Daha önce SPSS kullanmayan kullanıcılara SPSS’ in Veri Düzenleme penceresinin görünümü ve kullanımı Excel çalışma sayfasına benzer gelebilir. İkisi birbirinden farklıdır fakat birbiriyle ilişkilidir.

 

SPSS Nedir? Veri Analizi

 

SPSS her türlü veriyi ve üst veriyi Veri Düzenleme penceresinin içinde bulunan iki sayfada açabilir ve görüntüleyebilir. Peki verilerinizi SPSS’i kullanarak nasıl analiz edersiniz? Bunun için SPSS’in ayrıntılı menü seçeneklerini kullanabilirsiniz.

Aşağıda örneği gösterildiği gibi elimizdeki bir veri katılımcıların 2010 yılı ve sonrasındaki gelirlerini içeriyorsa, Descriptive Statistics kullanarak ortalama geliri hesaplayabiliriz.

Bunu yapmak için bir iletişim kutusu açalım. Daha sonra incelemek istediğimiz bir ya da birden fazla istatistiği seçelim.

spss nedir

 

SPSS Çıktı Penceresi

 

Ok tuşuna bastıktan sonra, yeni bir pencere açılır: SPSS’ in çıktı görüntüleyici penceresi.

Seçtiğimiz bütün verilerin istatistiklerini görebileceğimiz bir tablo içerir. Aşağıdaki ekran görüntüsünden neye benzediğini görebiliriz.

Gördüğümüz üzere Çıktı Görüntüleyici penceresi daha önce gördüğümüz Veri Düzenleyici penceresinden farklı katmanlara ve yapıya sahip. SPSS’de çıktı oluşturmak hiçbir şekilde verilerimizi değiştirmez. Excelin aksine SPSS veriler ve bu verilere dayalı sonuçlar için farklı pencereler kullanır.
Daha önce SPSS kullanmayan kullanıcılara SPSS’ in Veri Düzenleme penceresinin görünümü ve kullanımı PowerPoint slaytlarında bulunan metin blokları, tablolar ve grafiklere yakın gelebilir.

 

SPSS Raporlama

 

SPSS’ten gelen çıktılar -genel olarak tablolar ve grafikler- diğer programlara kopyalanıp yapıştırılabilir. Örneğin, SPSS kullanıcıları raporlama için MS Word, OpenOffice ya da GoogleDocs gibi kelime işlemcileri kullanıyor. Tablolar genellikle zengin yazı formatlarında kopyalanıyor, bu da yazı tipini ve kenarlıklarının şeklini koruduğu anlamına gelir. Aşağıdaki ekran görüntüsünde sonuçları görüntüleyebilirsiniz.

 

SPSS Sözdizimi Düzenleyici Penceresi

 

Gösterdiğimiz çıktı penceresi Descriptive Statistic tarafından oluşturuldu. İkinci bir seçenek olarak: syntax editor window olarak bilinen üçüncü bir pencere açabiliriz. Burada SPSS sözdizimi olarak bilinen SPSS kodunu yazıp çalıştırabiliriz.  Örneğin descriptives income_2010. kodunu çalıştırınca daha önce SPSS menüsünü kullanarak aldığımız sonuçla aynı sonucu elde ediyoruz.

spss nedir

Sözdizimi düzenleme penceresine kodu yazmak yerine, SPSS menü seçenekleri tıklanarak kod pencerenin içine yapıştırılabilir. Sözdizimine aşina olmayan SPSS kullanıcıları bu yöntemi kullanabilir. Fakat SPSS’in böyle kullanışlı bir menüsü varken neden sözdizimi kullanılıyor?

Buradaki temel olay sözdiziminin kaydedilmesi, düzeltilmesi, yeniden çalıştırılabilmesi ve kullanıcılar arasında projelerin paylaşılmasıdır. Sözdiziminiz SPSS’inizin tekrar tekrar çalışmasını sağlar. Herhangi biri sonuçlarınızla ilgili bir şüpheye düşerse, ne yaptığınızı gösterip eğer gerekiyorsa saniyeler içinde düzeltip tekrar çalıştırabilirsiniz.

Daha önce SPSS kullanmayan kullanıcılar SPSS’in Sözdizimi Düzenleyici penceresini Notepad’e benzetebilir: basit olarak düz metin içeren tek bir pencere.

SPSS Nedir? Ana Özelliklerine Genel Bir Bakış

 

Şu an SPSS’in nasıl çalıştığına dair fikrimiz var. Şimdi ne yapabildiğine göz atalım. Tipik bir proje iş akışından sonra, SPSS şunlar için idealdir:

  • SPSS’in kendi dosyalarını ya da diğer veri dosyalarını açmak;
  • Sütunlar ve veri satırları üzerinden toplama ve hesaplamalarla veri analizi Ayrıca SPSS daha kompleks işlemler yapma seçenekleri mevcuttur.
  • Case ve değişken grupları üzerinden özet istatistik ya da sıklık sayılarını içeren tablo ve grafikler oluşturmak.
  • Anova gibi çıkarımsal istatistikleri çalıştırmak, regresyon ve faktör analizi yapmak.
  • Çeşitli dosya formatları, veri ve çıktıyı kaydetmek.

Şimdi bu özelliklere daha yakından bakalım.

 

Veri Dosyalarını Açmak

 

SPSS kendine has dosya formatına sahiptir. Kolaylıkla uğraştığı diğer dosya formatları arasında MS Excel, düz metin dosyaları, SQL, Stata ve SAS bulunur.

SPSS’te web analiz verileri -genellikle Excel dosyaları olarak indirilir- kolayca açılabilir ve analiz edilebilir.

 

Verileri Düzenlemek

 

Gerçek dünya araştırmalarında işlenmemiş verilerin düzgün bir şekilde analiz edilmesi için bazı düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Yeni değişkenler olarak ortalamalar ve toplamlar oluşturmak, verileri yeniden detaylandırmak, olası olmayan gözlemleri belirlemek ve ortadan kaldırmak tipik örnekler olarak verilebilir.

İşlerin hızlı bir şekilde yapılması için SPSS birçok sayısal işlevidizi işlevitarih işlevi ve diğer kullanışlı rutinler içerir.

 

Tablolar ve Grafikler

 

Bütün temel tablo ve grafikler SPSS kullanılarak hızlıca ve kolaylıkla oluşturulabilir. Tipik örnekleri Data Analysis başlığı altında bulabilirsiniz. SPSS’in zayıf kaldığı yönü ise grafiklerin çirkin olma eğilimi ve pek başarılı olmayan bir düzene sahip olması denebilir. Bu sorunu çözmenin en iyi yolu ise SPSS grafik şablonlarını geliştirmek ve uygulamaktır. Fakat bunu yapmak makul miktarda çaba ve uzmanlık gerektiriyor.

spss nedir

SPSS’in kümelenmiş çubuk grafik şablonu uygulanmıştır.

 

Çıkarımsal İstatistik

 

SPSS, tüm temel istatistiksel testlerini ve aşağıdakiler gibi çok değişkenli analizleri içerir:

Bazı analiz türleri SPSS’in ana programına ek olarak satın alınan seçenekleri ile açılabiliyor. Tüm komutlara ve ait oldukları seçeneklere Overview All SPSS Commands başlığında yer verilmiştir.

spss nedir

 Örnek bir SPSS T-Test Çıktısı

 

SPSS Nedir? Veri ve Çıktıları Kaydetmek

 

SPSS verileri çeşitli dosya formatlarında kaydedilebilir, örneğin:

  • MS Excel;
  • Düz metin (.txt or .csv);
  • Stata;
  • SAS.

Çıktı için seçenekler daha da detaylıdır; grafikler .png formatında kopyalanıp yapıştırılabilir. Tablolar içinse tabloların düzenini, tiplerini ve kenarlıklarını korumak için zengin metin biçimleri kullanılır.

Çıktı ögelerini tek tek kopyalayıp yapıştırmak yerine, tüm çıktı ögeleri tek seferde .pdf, HTML, MS Word ve diğer birçok dosya formatına dönüştürülebilir. Oldukça başarılı bir rapor yazmanın stratejisi güzel bir biçimde tasarlanmış tablo ve grafiklerle SPSS çıktı dosyası hazırlamaktır. Daha sonra bütün dokümanı Word’e aktarın ve çıktı öğelerinin arasına açıklayıcı başlıklar ve metinler ekleyin.

Son olarak, umarım bu yazı SPSS’in ne olduğunu ve ne işe yaradığıyla ilgili temel düzeyde bilgi veriyordur. Hadi  Data Editor window başlığından başlayarak SPSS’i daha detaylı bir şekilde inceleyelim. Bir sonraki eğitimlerde daha fazla örnek sunacağız.

Okuduğunuz için teşekkürler!

Kaynak:

Home

Related Posts
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now Button